Mankala
Zo speel je
Schep alle zaadjes uit een van je eigen kuiltjes en zaai ze één per kuiltje tegen de klok in, waarbij je er één in je eigen voorraad laat vallen als je erlangs komt (sla de voorraad van de tegenstander over).
Eindig je in je voorraad, dan mag je nog een beurt; eindig je in een leeg kuiltje aan jouw kant, dan sla je de zaadjes recht tegenover. Zodra één kant leeg is, wint wie de meeste zaadjes heeft.
Het doel
Mankala is een spel waarin je zaadjes zaait. Het bord heeft twee rijen van zes kleine kuiltjes, één rij per speler, en aan elk eind een groot kuiltje, de voorraad. Jouw rij is de rij die het dichtst bij je ligt, en jouw voorraad is het grote kuiltje rechts van je. Aan het begin liggen in elk klein kuiltje vier zaadjes, 48 in totaal. Probeer te eindigen met meer zaadjes in je voorraad dan je tegenstander in de zijne heeft.
Mankala is een hele familie van spellen; Jambolaya speelt een populaire versie met gratis beurten en vangsten.
Zo gaat een beurt
Tegen de computer kies je wie begint, en jouw rij staat altijd onderaan het scherm.
- Tik op een van je kuiltjes waar zaadjes in liggen.
- Alle zaadjes worden eruit geschept en één voor één in de volgende kuiltjes gelegd: naar rechts langs je rij, en dan verder rond het bord, tegen de klok in.
- Kom je langs je eigen voorraad, dan valt daar één zaadje in.
- De voorraad van je tegenstander wordt overgeslagen. Die krijgt nooit jouw zaadjes.
Kijk dan waar je laatste zaadje terechtkomt.
- Gratis beurt. Valt het in je eigen voorraad, dan ben je meteen nog een keer aan de beurt.
- Vangst. Valt het in een leeg kuiltje aan jouw kant, en liggen er zaadjes in het kuiltje recht ertegenover, dan pak je die. Die zaadjes en je laatste zaadje gaan allemaal naar je voorraad.
Een klein voorbeeld. Aan het begin heeft het derde kuiltje van links vier zaadjes. Tik erop: drie vallen in de volgende kuiltjes en het vierde valt in je voorraad. Gratis beurt!
Punten en het einde van het spel
Zaadjes in je voorraad zijn voorgoed van jou. Het spel eindigt zodra alle zes kuiltjes van een van de rijen leeg zijn. Elke speler doet dan de zaadjes die nog in zijn eigen rij liggen in zijn eigen voorraad. De meeste zaadjes wint. Eindigt het op 24 tegen 24, dan is het gelijkspel.
Tegen de computer kun je één partij spelen, of beste van 3 of 5.
Tips om beter te spelen
- Zoek eerst gratis beurten. Een kuiltje met precies zoveel zaadjes als er stappen naar je voorraad zijn, geeft je nog een beurt.
- Rijg gratis beurten aan elkaar. Speel eerst het kuiltje dat het dichtst bij je voorraad ligt, zodat zijn zaadjes geen gratis beurt verpesten van een kuiltje verder terug.
- Bereid vangsten voor. Een leeg kuiltje aan jouw kant met een vol kuiltje ertegenover is een kans. Zoek een kuiltje waarvan het laatste zaadje daar landt.
- Bescherm je grote hopen. Een hoop tegenover een leeg kuiltje van je tegenstander kan gevangen worden. Door hem te spelen kun je hem redden.
- Tel grote kuiltjes. Een kuiltje met 13 zaadjes gaat helemaal rond, en het laatste zaadje landt weer in zijn eigen kuiltje, dat nu leeg is. Dat is een vangst.
Veelgemaakte fouten
- Een kuiltje spelen alleen omdat het groot is, en zo veel zaadjes naar de rij van je tegenstander sturen.
- Vergeten dat zaadjes de voorraad van je tegenstander overslaan, zodat een lange zaai één kuiltje later eindigt dan je had geteld.
- Eindigen in een leeg kuiltje terwijl het kuiltje ertegenover ook leeg is. Dan vang je niets.
- Een vol kuiltje laten staan tegenover een leeg kuiltje van je tegenstander, klaar om gepakt te worden.
Spelen met familie
Mankala is een prachtige teloefening: een kind telt zaadjes in de kuiltjes, terwijl een grootouder vangsten plant. Getallen naast elk kuiltje en elke voorraad helpen iedereen het overzicht te houden.
In Jambolaya kun je tegen de computer spelen op Makkelijk, Normaal of Moeilijk, en kiezen wie begint. Makkelijk kiest vaak een willekeurig kuiltje, wat goed past bij een jonge beginner; Moeilijk kijkt veel zetten vooruit. De begeleide les toont het zaaien, een gratis beurt, een vangst en hoe het spel eindigt, en laat jou daarna de winnende zet spelen.
In de app kun je ook samen spelen in dezelfde kamer, ieder op je eigen telefoon of tablet. Geen wifi of internet nodig. De browserversie speelt op één apparaat.
Manieren om te spelen
- Tegen de computerSpeel op één apparaat tegen een computertegenstander.
- Samen spelen, dicht bij elkaarEén tegen één met iemand in dezelfde kamer, ieder op zijn eigen telefoon of tablet. Geen wifi of internet nodig. In de Jambolaya-app.
- Leren door te spelenEen begeleide les in het echte spel leert je de regels stap voor stap.